sara

mekong deltasi , 2012

saigon, 2012

Güney asya kültürel olarak- özellikle müzik, dil - sanirim kendimi en yabanci hissettigim, el yordamiyla olsa bile icine girebilecek yolu bulamadagim bir bölge. Vietnam ise bölgenin benim icin tüm yabanciligina karsin sanki tanidik bir yer. Kökleri hayal meyal hatirladigim cocukluguma dayaniyor. Aksam yemeklerinin- haberlerin de etkisiyle – babam ile dedemin hararetli tartismalarinin kulisi gibi. Sonra yetmislerin ortalarinda saigondan kalkan son amerikan helikopterlerinin siyah beyaz silik görüntüleri, özellikle amerika ve avrupada- Türkiye’de de ebeveyin kusaginin - gencligin sokaklara dökülmesi, sloganlar aklimda. Babamin güvenli kucagindan dünyayi seyrediyorum ve o dünyada iki savas hakim birisi Vietnam, digeri hala süren Filistin meselesi.

mekongdeltasi, Bac Lieu, 2012

Son üc haftayi Vietnam'da gecirdim. Öyle sik cocuklugumu hatirladim ki ve neredeyse Vietnam ile ilgili tüm hayal gücümün anti-savas filmlerinden/ özellikle amerikan filmlerinden kaynaklandigi bir kez daha anladim. Mekong deltasinin hemen her metrekaresi bombalanmis köylerinde yürürken aklimda yüzlerce sahne canlandi durdu. Bir tek vietnam filmi bilmedigimi, yüzlerce amerikan askerinin travmatik hikayelerini tanirken, tek bir vietnam romani tanimadigimi düsündüm. Kuzeyden baslayan yolculuk giderek güneye, önce kambocya sinirina, mekong deltasina oradan Saigon'a kadar devam etti.

Hanoi, 2012

Vietnam’da “normal“ bir turist gibi dolasmak pek mümkün degil, en azindan 70lerde büyüyenler icin. Zaten ingilizce konusani mumla arayip, genellikle bulamayinca anlasmak en önemli problemlerden biri oluyor. Büyük sehirlerin bazi bölümleri disinda Vietnam’da dil ve genel olarak cok yetersiz ögretim sistemi en önemli problemlerden biri. Isaret dili ise bambaska bir problem, isaretler bile öyle farkli anlamli ki, insanin büyük hatalar yapip acaip duruma düsme ihtimali cok yüksek.

Bac Lieu, Mekong , 2012
Bana eslik eden projeden neredeyse özel asistanim, cevirmenim ve sonunda neredeyse iyi bir arkadas olma yolunda ilerlemeye basladigimiz Ngan’in yardimlariyla sonunda güneyasya kültürü ulasilmaz yabanciligini azicik kaybedip, en azindan yaklasabilecegim bir kapisi oldugunu gösterdi. Bunun tapinaklarin mimarisi üzerinden olabilecegini hic düsünmemistim.

Bac Lieu, 2012

Onkel Ho chi Minh, Saigon, 2012

Kendi hikayesi ise neredeyse her ailenin yasadiklari. Annesi ve babasi ikiside NLF icin calismislar. Annesi yakalanip iskencelerden gecip, o resimlerden tanidik boyunlarinda tahta pranga, saclari kesilip ibret olsun diye halka gösterilen tutsaklardan biri olarak yillarca hapiste kaliyor. Baba ise Ho chi minh patikasi diye de bilinen orman yollarinda bir generalin korumasi olarak savasin tam icinde yer almis. Daha sonra Kambocya isgali sirasinda, Pol Pot rejiminin katliamlarina tanik olmus.

Bac Lieu, vietkong aniti, 2012

Pek cekingen, isle özel hayat arasina kocaman bir duvar örüp özel hayatlarina batililari karistirmayan Vietnamlilar icinde Ngan’nin bunlari bana anlatmasina hem sevindim hem sasirdim.

Hanoi, 2012

Vietnamdan dönerken , pek cok yoksul ülkeden dönerken insanin icine cöken umutsuzluk, problemlerin cözümüne nereden baslayacaginin bilememe duygusu bu kez farkliydi. Vietnam simdilik sosyalizm hayalinden vazgecmemis ama real politikaya son derece iyi uyum saglamis despot bir partinin yönettigi, benzer ülkelerdeki problemlerin hepsini yasiyor. Hizli nüfus artisi, issizlik, tarim toplumundan isci toplumu yaratma zorlamalari, bunun yol actigi sosyopolitik problemler, acaip genis bir memur sinifi, bunlarin partiyle icice calismasi, neredeyse tüm ihalelerde % 40-50 lere varan yolsuzluk ve rüsvet batagi. Devlet isletmelerinin kapital eksikligi ve kücüklügü yeni is baglantilarini ve iliskilerini zorlastiriyor. Saglik sistemi cok yetersiz. Hayatin hemen her alanini kontrol eden tek parti ve polis teskilati. Her türlü muhalefete duyulan tahamüllsüzlük, insan haklari ihlallleri. Arada bir azicik gevsetilse de gazete ve tüm yayin organlarindaki sansür ve daha bir dolu derin problem. Kambocya isgalinden sonra yillarca süren politik izolasyon ve 90larin basinda kaldirilan amerikan ekonomik amborgosunun kalkmasiyla birlikte Vietnam’in disariya acilma, özellikle güney pasfikte yeni bir güc dengesi arayislari sürüyor. Ekonomik iliskilerdeki en önemli ilk sira yine Amerika'yla.